Çocuklarda Yaz İshalleri

İshal tüm dünyada, özellikle gelişmekte olan ülkelerde önemli bir sağlık problemidir. İshallere bağlı ölümler, dünyada enfeksiyonlara bağlı ölümlerin arasında ilk üç sıradadır. Bütün koruyucu önlemlere rağmen , ishale bağlı yılda 2 milyondan fazla ölüm meydana gelmektedir. Bunların çoğunluğu 5 yaş altıdır.

İshal, yirmi dört saatte üçten fazla sulu dışkılama veya anne sütü alan bebeklerde her zamankinden daha sık ve sulu dışkılamadır.

Akut ishale yol açan enfeksiyöz ve enfeksiyöz olmayan birçok neden vardır. En basitinden yenilen kavun, incir gibi gıda, alınan alkol, aşırı yeme, kullanılan laksatif ilaçlar herhangi bir hastalık söz konusu olmadan ishalin nedeni olabilir.

İshaller özellikle yaz aylarında artar. Sebebi ise:

  1. Etken mikroplar sıcaklarda daha hızlı çoğalır
  2. Besinleri soğuk zincirinde tüketiciye ulaştırmak zorlaşır
  3. Havuz ve denizlerde kontamine su yutulur
  4. Sıcaklarda artan su tüketimine paralel olarak mikroplu sular daha fazla tüketilir.

İshal de dikkat edilmesi gerekenler :

  1. Musluk suları ve menşei bilinmeyen sular tüketilmemelidir
  2. İçerisine buz konulmuş içeceklerin de enfeksiyon kaynağı olabileceği unutulmamalıdır
  3. Çiğ sebzelerle hazırlanmış salata ve meyvelerin tüketiminde dikkatli olunmalıdır
  4. Kabuğu soyulabilen gıdalar soyularak, soyulamayanlar ise iyice yıkanarak yenmelidir
  5. Pastörize edilmemiş süt ve süt ürünleri tüketilmemelidir
  6. Gıdaların üreticiden tüketiciye gerekli soğuk zincirinde ulaştırıldığından emin olunmalıdır
  7. Kişisel hijyene dikkat edilmeli ve eller sık sık yıkanmalıdır

8- Mide asidinin ağız yoluyla alınan mikroplara karşı çok etkili bir savunma mekanizması olduğu hatırlanmalı ve mide asidi baskılayıcı ilaçlar gereksiz kullanılmamalıdır

Herhangi bir bakterinin yiyecek ve içecek üzerinde çoğalması sırasında açığa çıkan toksinin hazır alınması ile hastalık oluşursa kuluçka süresi kısa olup 8-14 saattir. Bulantı, kusmanın ön planda olduğu % 68 ishalin eşlik ettiği Stafilokok besin zehirlenmesinde ise 1-6 saattir. Buna karşılık besinle alınan bakteri barsak içinde çoğalıyor ve barsak duvarına invaze oluyorsa (Shigella, Salmonella türleri) veya barsakta çoğalırken saldığı toksinle hastalık yapıyorsa (V. Cholerae, enterotoksijenik E. Coli gibi) kuluçka süresi 16 saatten uzundur. (Tablo 1)

Etken 

  Semptom  Besin Türleri

Kuluçka süresi: 1-6 saat

Staphylococcuss aureus’un A (en sık), B,C, D, ve E enterotoksinleri (ısıya dirençli)

Bacillus cereus’un ısıya dirençli toksini

Bulantı ve kusma (belirgin), ishal

Bulantı ve kusma (belirgin), ishal

Kremalı pasta, dondurma, sütlaç, patates veya yumurta salatası, mayonez, kümes hayvanı eti

Kızarmış pirinç pilavı, makarna

Kuluçka süresi: 8-16 saat   
Clostridium perfringens toksini (ısıya dayanıksız)

B. cereus’un ısıya dayanıksız toksin

Kramp biçimi karın ağrıları ishal (kusma ender)

Kramp biçimi karın ağrıları ishal (kusma ender)

Et (özellikle kümes hayvanı) ve et ürünleri (sucuk, pastırma, salam, sosis konserve, et suyu)

Et, sebze, kuru fasulye, baklagiller

Kuluçka süresi: 16 saat (~ 3 gün : <7 gün)   
Vibrio cholerae

Enterotoksijenik E.coli

Sulu ishal (pirinç suyu renginde ve bol)

Sulu ishal (pirinç suyu renginde ve bol)

Kabuklu deniz ürünleri, endemik alanlarda infekte su

Salatalar, peynir, etler, endemik alanlarda infekte su

Salmonella türleri

Campylobacter türleri, Yersinia türleri

Shigella türleri

Vibrio parahaemolyticus

İnflamatuvar ishal

İnflamatuvar ishal

 

Dizanteri

Kümes hayvanlarının eti,

yumurtası, süt ve süt ürünleri

İyi pişirilmemiş etin (özellikle kümes) yenmesi, kaynatılmamış sütün içilmesi ya da hayvan dışkısıyla kontamine olmuş suyun içilmesi

Sebzeler, infekte su

 

İyi pişirilmemiş deniz ürünleri (Norwalk virüsü de bulaşabilir)

İshal  tedavisi:

İshal ve kusma ile kaybedilen sıvı ve kan tuzları

(sodyum, potasyum, klorür vb.) yerine konulmalı ve ishal diyeti uygulanmalıdır. Eğer ishal 24 saatten uzun sürüyorsa, yüksek ateş veya şiddetli sıvı kaybı mevcutsa hastaneye baş vurup tıbbi yardım alınmalıdır,  gerekirse damardan sıvı verilebilir

İshal diyeti:

İshali olan kişiler düzelene kadar yağsız ve posasız gıda almalıdır, çünkü  yağlı ve liften zengin gıdalar bağırsakların daha fazla çalışmasına sebep olacaktır. Dolayısıyla salata, sebze, meyve, kuru yemiş, çikolata ve kızartmalar ishal düzelinceye kadar tüketilmemelidir. Yağsız makarna, haşlanmış patates ve patates püresi, pirinç pilavı, haşlanmış yağsız et ve tavuk, yağsız ızgara köfte yenilebilir. İshal ve kusma ile kaybedilen sıvıyı yerine koymak son derece önemlidir. Bu sebepten bol miktarda su ve sıvı gıdalar (çorba, komposto v.s.) tüketilmelidir.

Kliniğimiz

Bültene Üye Olun

Adres Bilgileri

Dünya İş Merkezi İhsaniye Mh. Barbaros Cd. Can Sk. No:2/1 Nilüfer / BURSA

Telefon: 0224 246 32 00

E-Mail: Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.